Panik atak tedavisi için randevu

Panik atak geçiren kişilerin büyük çoğunluğu ilk nöbeti hayatlarının en korkutucu anlarından biri olarak anlatır. Kalp hızla çarpar, nefes daralır, eller uyuşur, baş döner ve bir felaketin yaklaştığı hissi her şeyin önüne geçer. Acil serviste yapılan tetkikler normal çıktığında rahatlama kısa sürer; çünkü nöbetler tekrar eder ve "bir dahaki sefere" korkusu günlük hayatı daraltmaya başlar. Bu sayfada panik atak için randevunun ne zaman ve nasıl alınacağını, muayeneden sonra tedavinin nasıl ilerlediğini anlatıyoruz.

Hangi durumda randevu almalısınız?

Tek bir panik atak, özellikle yoğun stres dönemlerinde, herkesin başına gelebilir. Aşağıdaki durumlarda ise bir psikiyatri muayenesi planlamak yerinde olur:

• Nöbetlerin birden fazla kez, beklenmedik anlarda tekrarlaması
• Bir sonraki nöbetin ne zaman geleceğine dair süreklilik kazanan bir endişe
• Nöbet geçirdiğiniz yerlerden, toplu taşımadan, kalabalıktan ya da yalnız kalmaktan kaçınmaya başlamanız
• Yanınızda sürekli su, ilaç ya da telefon taşıma ihtiyacı, güvenli kişi olmadan dışarı çıkamama
• Defalarca acil servise başvurmuş olmanız ve tetkiklerin her seferinde normal çıkması
• Nöbet korkusuyla kahve, spor ya da cinsel ilişki gibi bedeni hızlandıran etkinliklerden uzak durmanız

Önce bedensel kontrol

Panik atak belirtileri kalp ritim bozuklukları, tiroit hormonunun fazla çalışması, kan şekeri düşüklüğü, astım ve bazı ilaçların ya da uyarıcı maddelerin etkileriyle benzerlik gösterir. Bu nedenle ilk nöbetlerde, özellikle göğüs ağrısı ve nefes darlığı ön plandaysa, acil serviste ya da ilgili bölümde bedensel değerlendirme yapılmalıdır. Psikiyatri muayenesine gelirken bu tetkiklerin sonuçlarını yanınızda getirmeniz, aynı incelemelerin gereksiz yere tekrarlanmasını önler.

İlk muayenede neler olur?

İlk görüşmede ilk nöbetinizi ayrıntılı olarak anlatmanız istenir: nerede olduğunuz, öncesinde neler yaşadığınız, hangi belirtilerin olduğu ve ne kadar sürdüğü. Sonraki nöbetlerin sıklığı, nöbetler arasındaki dönemde yaşadığınız beklenti kaygısı ve kaçındığınız yerler konuşulur. Kafein, enerji içeceği, alkol ve madde kullanımı, uyku düzeniniz ve kullandığınız ilaçlar sorulur.

Muayenede panik bozukluğuna eşlik edebilen depresyon, yaygın kaygı ya da sağlık kaygısı da değerlendirilir. Görüşmenin sonunda panik döngüsünün nasıl işlediği, yani bedendeki küçük bir değişikliğin felaket yorumuyla nasıl büyüdüğü size anlatılır. Pek çok kişi için bu açıklama başlı başına rahatlatıcıdır.

Benzer görünen durumlar

Belirli bir nesne ya da durumla tetiklenen korkular özgül fobiyi, başkalarının yanında rezil olma korkusu sosyal kaygıyı düşündürür. Ciddi bir hastalığa yakalandığına dair sürekli kaygı sağlık kaygısıyla, travmatik anıların tetiklediği nöbetler travma sonrası stresle ilişkili olabilir. Doğru ayrım, terapide hangi korkuların hedef alınacağını belirler.

Muayeneden sonra: tedavi seçenekleri

Panik bozukluğunda en etkili tedavilerden biri bilişsel davranışçı terapidir. Terapide önce panik döngüsü öğrenilir; ardından bedensel duyumlarla bilinçli olarak karşılaşma çalışmaları, kaçınılan yerlere kademeli dönüş ve güvenlik davranışlarının azaltılması üzerinde çalışılır. Nefes ve gevşeme egzersizleri destekleyici araçlar olarak kullanılır.

İlaç tedavisi, nöbetler sık ve yoğun olduğunda, agorafobi belirgin olduğunda ya da depresyon eşlik ettiğinde önerilir. Panik bozukluğunda en sık kullanılan ilaçlar bazı antidepresanlardır; düşük dozla başlanıp yavaş artırılır. Hızlı etkili sakinleştiriciler yalnızca kısa süreli ve dikkatli kullanım için düşünülür, çünkü uzun süreli kullanımda bağımlılık ve kaçınmanın sürmesi riski taşır.

Muayeneden sonraki ilk haftalar

Tedavinin ilk haftalarında nöbetlerin tamamen durması beklenmez; asıl hedef, nöbetlerin artık eskisi kadar korkutucu olmaması ve sizi sevdiğiniz yerlerden, işinizden ve insanlardan uzaklaştıramamasıdır. Terapinin başında bir nöbet günlüğü tutmanız istenir. Bu günlükte nöbetin nerede başladığı, ilk fark ettiğiniz bedensel duyum, aklınızdan geçen düşünce, nöbetin ne kadar sürdüğü ve sonrasında ne yaptığınız kaydedilir. Birkaç hafta sonra bu kayıtlar, nöbetlerin rastgele değil belirli bir döngüyle ortaya çıktığını açıkça gösterir.

İlaç başlandıysa ilk günlerde kısa süreli bir huzursuzluk artışı olabilir; bu nedenle doz çok düşük başlanır. Bu dönemde nöbet gelirse yapılacaklar önceden konuşulur: oturmak, nefesi yavaşlatmak, duyumları adlandırmak ve nöbetin kendiliğinden geçeceğini hatırlamak. Kaçındığınız yerlere dönüş ise acele edilmeden, önceden planlanmış küçük adımlarla yapılır.

Somut bir örnek

Yirmi dokuz yaşında bir yazılımcı, bir sabah metroda aniden başlayan çarpıntı ve nefes darlığıyla acil servise başvurur; tetkikler normal çıkar. Sonraki iki ayda benzer nöbetler beş kez tekrarlar ve kişi işe taksiyle gitmeye, sonra evden çalışmayı istemeye başlar. Kardiyoloji kontrolünden sonra psikiyatri randevusu alır. Muayenede panik bozukluğu ve başlangıç düzeyinde agorafobi düşünülür. Bilişsel davranışçı terapi ve düşük dozla başlanan bir ilaç planlanır. Terapide önce merdiven çıkarak kalp hızını bilinçli olarak artırma gibi duyum çalışmaları yapılır, ardından tek durakla başlayan metro yolculukları planlanır. Üçüncü ayın sonunda kişi işe yeniden metroyla gitmektedir.

Kontrol randevuları nasıl planlanır?

Panik ve agorafobi

Panik nöbetleri tekrarladıkça bazı kişiler nöbetin gelebileceği ya da gelirse yardım bulamayacakları yerlerden uzak durmaya başlar. Önce kalabalık alışveriş merkezleri, sonra köprüler, tüneller, uzun yolculuklar ve sonunda evden tek başına çıkmak zorlaşabilir. Bu tabloya agorafobi denir ve tedavi edilmediğinde kişinin dünyası giderek küçülür. Agorafobi geliştiğinde tedavi biraz daha uzun sürebilir ve kaçınılan yerlere dönüş için daha ayrıntılı bir plan gerekir. Bu nedenle kaçınmanın başladığını fark ettiğiniz anda randevu almanız, sürecin kısalmasını sağlar. Muayenede hangi yerlerden ne kadar zamandır kaçındığınızı tek tek anlatmanız, terapide izlenecek basamakların sırasını belirler.

Randevuya gelmeden önce hazırlayın

• Acil servis, kardiyoloji ve dahiliye tetkik sonuçları
• Son birkaç nöbetin tarihi, yeri ve belirtileri; mümkünse kısa bir nöbet günlüğü
• Kaçındığınız yerlerin ve durumların listesi
• Günlük kafein, alkol ve sigara tüketiminiz
• Kullandığınız ilaçlar ve takviyeler
• Daha önce denenmiş tedaviler ve sonuçları

Yakınınız için randevu alıyorsanız

Panik atak sırasında yanında olan yakınlar çoğu zaman kişiyi korumak için onun yerine işleri üstlenir, onu yalnız bırakmaz. Bu iyi niyetli tutum zamanla kaçınmayı pekiştirebilir. Muayenede yakınların nöbet sırasında nasıl destek olabileceği, hangi davranışların kaçınmayı beslediği konuşulabilir.